Πέντε αρχαία νομίσματα επέστρεψαν στην Ελλάδα

Posted: 08/06/2014 in Uncategorized
Tags:

coins

Νεόκοπα, σχεδόν άθικτα, πέντε νομίσματα ήρθαν στη χώρα μας από τις ΗΠΑ και παρουσιάζονται στο Νομισματικό Μουσείο, περίπου όπως βγήκαν από το Νομισματοκοπείο. Μονάχα που τα νομίσματα είναι αρχαία, και τα νομισματοκοπεία τους, που υπήρχαν πολλούς αιώνες πριν, πλέον αγνοούνται. Είναι μια ακόμη νίκη της χώρας μας κατά της αρχαιοκαπηλίας, αυτή τη φορά σε αμερικανικό πεδίο, όπου τα πράγματα δεν είναι εύκολα. Και δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο όταν πρόκειται για αρχαία νομίσματα.

Τέσσερις αρχαιοελληνικοί ασημένιοι στατήρες και ένα ασημένιο δίδραχμο λοιπόν, που κατασχέθηκαν από τον Γενικό Εισαγγελέα Νέας Υόρκης, επιστράφηκαν στην Ελλάδα μετά από επίσημη τελετή στη βιβλιοθήκη της Γενικής Εισαγγελίας του Μανχάταν.
Είναι μερικά από ομάδα νομισμάτων που βρέθηκαν στην κατοχή συλλέκτη από το Ρόουντ Αϊλαντ, τον Ιανουάριο του 2012. Ο κάτοχός τους, συλλέκτης νομισμάτων Αρνολντ- Πέτερ Βάις όταν συνελήφθη κατά τη διάρκεια της δημοπρασίας, δήλωσε «ένοχος για κατοχή κλεμμένης ιδιοκτησίας» και δέχτηκε να παραδώσει στις Αρχές συνολικά 20 νομίσματα, ως μέρος της συμφωνίας για την ελάφρυνση της ποινής.
Τα πέντε ελληνικά νομίσματα, που βρίσκονταν πλέον στο Νομισματικό Μουσείο, είναι τα εξής:
Ασημένιος στατήρας Δικαίας, Θράκη (515-480 πΧ) με απεικόνιση κεφαλής του Ηρακλέους στη μια όψη και έγκοιλου τετραγώνου στην άλλη.
• Ασημένιος στατήρας Οπούντιων Λοκρών (369-338 πΧ) με απεικόνιση της κεφαλής της θεάς Δήμητρας στη μια όψη και στην άλλη τον Αίαντα Οπούντιο.
• Ασημένιο δίδραχμο Εύβοιας (375-357 πΧ). Στην μια όψη απεικονίζεται η αγελάδα των Ευβοέων και η ομώνυμη νύμφη Εύβοια στην άλλη.
• Ασημένιος στατήρας Θηβών (405-395 πΧ). Απεικονίζει κεφαλή Διονύσου στην μια όψη και την ασπίδα των Βοιωτών στην άλλη.
• Ασημένιος στατήρας Θηβών (395-338 πΧ). Απεικονίζει ασπίδα στην μια όψη και κρατήρα στην άλλη.

Και τώρα ας πάμε στην ιστορία τους, που αν δεν ήταν εξοργιστική, θα μπορούσε να είναι ξεκαρδιστική. Είναι 3 Ιανουαρίου του 2012 και σε ξενοδοχείο της Νέας Υόρκης εκτίθενται 19 αρχαία νομίσματα, τα οποία επρόκειτο να δημοπρατηθούν την επομένη, υπό τον τίτλο «Αριστουργήματα της αρχαίας ελληνικής νομισματικής». Ο συλλέκτης τους, δρ Αρνολντ- Πέτερ Βάις, πρώην στέλεχος της Αμερικανικής Ενωσης Νομισμάτων, έχει πουλήσει πολλές φορές νομίσματα και έχει φύγει από δημοπρασίες με μεγάλα κέρδη (και μόνο από αυτό το γεγονός φαίνεται πως δεν ανήκει στους συλλέκτες που συγκεντρώνουν αρχαιότητες για την τέρψη τους, αλλά σε όσους δηλώνουν συλλέκτες για να κάνουν αγοραπωλησίες με σκοπό το χρήμα.)
Κοτζάμ χειρουργός της ορθοπεδικής όμως και γνώστης των κανόνων, δεν σκέφτεται πριν μιλήσει. Ετσι, εκμυστηρεύεται πως κάποιο από τα νομίσματα, ένα δεκάδραχμο από τον Ακράγαντα, το πήρε πριν λίγο καιρό και πως το αντικείμενο θα πρέπει να ανακαλύφθηκε πρόσφατα. Ενας ανταγωνιστής τον καταγράφει με κρυφή κάμερα (ζούγκλα λέμε) και τον καρφώνει. Γιατί; Διότι άμα καρφώσεις τον διπλανό σου παίρνεις ασυλία εσύ και πέφτεις στα μαλακά εφόσον σε συλλάβουν να κατέχεις παράνομες αρχαιότητες.
Την πατάει λοιπόν ο δόκτωρ, και τον τσιμπάνε. Βεβαίως, το συγκεκριμένο νόμισμα αποδεικνύεται κίβδηλο, αλλά οι κατηγορίες παραμένουν, αφού θα το πουλούσε νομίζοντας ότι είναι αρχαίο. Μαζί με αυτό, κατάσχουν και ένα ακόμα, πανάκριβο τετράδραχμο πάλι με προέλευση από τη Μεγάλη Ελλάδα και συγκεκριμένα από τη Γέλα. Τα υπόλοιπα τα πουλάει κανονικά και εισπράττει 4 εκατ δολάρια παρά 9 χιλιάδες.
Τον παραπέμπουν στο δικαστήριο, όπου, όπως ομολογούν όλοι, οι συλλέκτες νομισμάτων σπανίως καταδικάζονται, καθώς οι υποθέσεις είναι τρέχα- γύρευε. Τουτέστιν, οι αμερικανοί δικαστές δέχονται πως τόσο μικρά αντικείμενα, δεν είναι απαραίτητο να έχουν δήλωση προέλευσης ή αγοράς, αφού είναι εύκολο να ξεγλιστρήσουν (ωραίοι δικαστές).
Για να μη μακρηγορούμε, ο Βάις συμβιβάζεται να παραδώσει στις αρχές 23 νομίσματα από τα (πιθανώς) χιλιάδες που έχει στην κατοχή του. Κατά κακή του τύχη, εκκρεμούσε ο εκτελωνισμός τους, και το κατάλαβαν όλοι (επιτέλους) πως κάτι έτρεχε. Εκτός από αυτό, καταδικάστηκε σε 70 ώρες κοινωνικής εργασίας και στη συγγραφή ενός άρθρου για το πρόβλημα του εμπορίου νομισμάτων ως προς τον κίνδυνο να χαθούν αρχαιολογικά δεδομένα, εφόσον αυτά διακινούνται ανεξέλεγκτα. Εν ολίγοις, έβαλαν τον λύκο να φυλάει τα πρόβατα.
Στο άρθρο, με τίτλο Caveat emptor (λατινική έκφραση, που σημαίνει να προσέχει ο αγοραστής) ο Βάις ξεφουρνίζει το βρώμικο μυστικό της αγοράς των νομισμάτων. Ότι δηλαδή όταν εμφανίζονται «θησαυροί», ήτοι νομίσματα που βρέθηκαν μαζί, κρυμμένα, σε ποσότητες, κατά πάσα βεβαιότητα έχουμε προϊόν λαθρανασκαφής:
“Dealers and collectors with any reasonable experience can tell that such a simultaneous offering just does not happen naturally, except after a recent hoard of coins has been found and dispersed into the marketplace….The purchase of coins that derive from hoards is likely to be illegal and detrimental to scholarship, and these might be reasons enough for the buyer to be aware.”
(“Οι ντίλερ και οι συλλέκτες με κάποια λογική εμπειρία μπορούν να πουν ότι μια τέτοια ταυτόχρονη προσφορά δεν τυχαίνει, παρά μετά από την πρόσφατη εύρεση ενός θησαυρού νομισμάτων και διάθεσή του στην αγορά… η αγορά νομισμάτων που προέρχονται από θησαυρούς είναι πιθανό να είναι παράνομη και καταστρέφει τη μελέτη και αυτοί είναι αρκετοί λόγοι ώστε να επαγρυπνά ο αγοραστής».)

Μετά, του την έπεσαν άπαντες οι αρχαιολόγοι και αρχαιολογίζοντες, επειδή θεώρησαν ότι έγραφε μόνο για το καλό των εμπόρων και αγοραστών. Και δεν είχαν άδικο. Με αυτά και με αυτά, πάντως, η χώρα μας κατάφερε να αποκτήσει πέντε νομίσματα τα οποία όπως όλα δείχνουν ανήκουν σε θησαυρό, γιατί είναι σαν να βγήκαν τώρα από το νομισματοκοπείο. Δηλαδή, δεν έχουν κυκλοφορήσει σε πολλά χέρια.
Χάρη στις υπηρεσίες του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού καταφέραμε να αποδείξουμε ότι αυτά βγήκαν πρόσφατα και παράνομα από ελληνικό έδαφος. Χάρη στον πρέσβη Χρήστο Παναγόπουλο, καταφέραμε να κινηθούμε σωστά και να τα πάρουμε πίσω. Βοήθησαν οι νομικές υπηρεσίες του ΥΠΕΞ και ο Σάιρους Βανς τζούνιορ (το τελευταίο όνομα δεν πίστευα ότι θα το έγραφα ποτέ θετικά, έστω και αν πρόκειται για τον υιό). Όταν κινούμαστε σοβαρά ως κράτος, έχουμε επιτυχίες. Τέλος καλό και αυτή τη φορά, όλα καλά. Τώρα, πόσοι άνθρωποι με ανιχνευτές μετάλλων αλωνίζουν την αγνή ελληνική επαρχία για αρχαία νομίσματα και κοσμήματα, ας το αφήσουμε…

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s