«Χτυπάει» το κουδούνι για το Λύκειο

Posted: 06/04/2014 in Uncategorized

Εικόνα

Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά την αποκάλυψή του, το Λύκειο της αρχαίας Αθήνας δέχεται ξανά όχι μαθητές πλέον, αλλά επισκέπτες. Τα ταπεινά κατάλοιπα από την περιπατητική σχολή που ίδρυσε ο μέγας Σταγειρίτης φιλόσοφος, ο Αριστοτέλης, «μαρτυρούν» στο κοινό ποια ήταν κάποτε η δόξα της Αθήνας και βάση της Δημοκρατίας της: τα εκπαιδευτήριά της. Ο χώρος έχει ήδη διαμορφωθεί και είναι επισκέψιμος από σήμερα, 8πμ- 8μμ τις καθημερινές και με ωράριο που σύντομα θα καθοριστεί, τα Σαββατοκύριακα.

Τα σχολεία κοντεύουν να κλείσουν τώρα που αυτό, το κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα μιας άλλης εποχής, ξεκινά. Υο Λύκειο της Αρχαίας Αθήνας στη Ρηγίλλης, γειτονιά με το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και τη Λέσχη Αξιωματικών άνοιξε τις πύλες του για το κοινό, πανέτοιμο να γοητεύσει, να διδάξει αλλά και να συμβάλει στην ψυχική αγαλλίαση και ανάταση. Η Αθήνα θα αποκτήσει έτσι έναν σπουδαίο όσο και «επώνυμο» αρχαιολογικό χώρο, ο οποίος, συνδεδεμένος με το όνομα του Αριστοτέλη, μπορεί να προσελκύσει πολλούς επισκέπτες. Διότι, δεν είναι μικρό πράγμα να περπατά κάποιος εκεί όπου βημάτιζε κατά την αρχαιότητα ο διάσημος διανοητής.
Κι όμως, στα 19 χρόνια από την αποκάλυψή του, συνέβησαν πάρα πολλά, που παραλίγο να επηρεάσουν ακόμα και την ύπαρξή του. Το 1996, που η αρχαιολογική σκαπάνη της Γ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων υπό την Εφη Λυγκούρη έφερε στο φως τα κατάλοιπα ενός κτηρίου ρωμαϊκής εποχής, το οποίο ταυτίστηκε με το Λύκειο, πολλοί μίλησαν για «εύρημα του αιώνα». Και σίγουρα, είναι ένα πολύ σημαντικό εύρημα, που όμως δεν είχε την τύχη την οποία θα έπρεπε. Με την ανακάλυψή του αποκλείστηκε η ανέγερση του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης από το Ιδρυμα Γουλανδρή και ξεκίνησε η προσπάθεια για καταρχήν στερέωση των εδαφών που έπεφταν ή μετατρέπονταν σε λάσπη με την πρώτη βροχή.
Αυτό έγινε πολύ σύντομα, μετά από δραστικές παρεμβάσεις του Κέντρου Λίθου. Η ανασκαφή ολοκληρώθηκε, ο χώρος απέκτησε αποστραγγιστικό σύστημα και τα στέγαστρα αναμένονταν… και αναμένονταν… και αναμένονταν. Αλλαζαν οι μελέτες, οι γνωμοδοτήσεις του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, οι υπουργικές αποφάσεις, ακόμα και οι νόμοι με τους όρους δόμησης για την περιοχή, αλλά στέγαστρο/στέγαστρα πουθενά…
Κόντεψε να απαλειφθεί λόγω φθορών από τα καιρικά φαινόμενα, να διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη, να μείνει χωρίς τοίχους, όταν, επιτέλους, η γενική γραμματέας Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη εξασφάλισε χορηγία του ΟΠΑΠ (που τότε ανήκε ακόμη στο ελληνικό δημόσιο) ύψους τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ, με το οποίο έγινε εφικτή η στέγαση κάποιων ευπαθών τμημάτων, η διαμόρφωση του περιβάλλοντα χώρου και η ενοποίηση με το παρακείμενο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και τους δικούς του κήπους. Απορρίφθηκε η ιδέα ενός φαραωνικού στεγάστρου, που είχε εγκριθεί, αφού τα ταπεινά κατάλοιπα του Λυκείου θα «χάνονταν» κάτω από αυτό.

 Εικόνα

Η λύση που επελέγη, δίνει τη δυνατότητα αναπαράστασης τόσο βασικών σημείων του Λυκείου της Αρχαίας Αθήνας όσο και του άλσους που το περιέβαλλε. Επιτεύχθηκε η ανάκτηση του περιγράμματος της παλαίστρας, του περιστυλίου, της υπαίθριας αυλής, όπως και των δαπέδων. Μικρά στέγαστρα προστατεύουν τα ευπαθή σημεία, κυρίως τις αίθουσες των υποκαύστων (όπου θερμαινόταν το νερό για τα λουτρά). Πινακίδες και άλλο πληροφοριακό υλικό επιτρέπουν την άντληση πληροφοριών. Τέλος, έχουν προστεθεί παγκάκια για ξεκούραση των επισκεπτών και όποιος έχει τη χαρά να μπει στον χώρο (όπως κάναμε στο πλαίσιο των Πράσινων Διαδρομών) ακούει ακόμα και πουλιά. Δένδρα, ενδημικά φυτά και λουλούδια, προσφέρουν μια εικόνα ομορφιάς και ηρεμίας και η βοή της λεωφόρου δεν ακούγεται καθόλου. Ο μελλοντικός επισκέπτης θα μπορεί να έχει πολλές στιγμές ξεκούρασης και ψυχικές «ανάσες».
Το Γυμνάσιο, δίπλα στον Ιλισό, καλύπτει έκταση περίπου 2,5 στρεμμάτων. Το αποτελούσε μία μεγάλη εσωτερική αυλή, πλάτους 23 μ. και μήκους 26 μ., που περιβαλλόταν από στοές. Γύρω τους, αναπτύσσονταν συμμετρικά διάφοροι χώροι: το εφηβείο, χώροι για ασκήσεις πυγμαχίας, αποδυτήρια, δωμάτια για την περιποίηση και τον καθαρισμό του σώματος, λουτρά κ.ά. Το κτίριο εγκαταλείφθηκε στα τέλη του 4ου αι. μ.Χ. με περιστασιακή χρήση μέχρι και τα πρώιμα βυζαντινά χρόνια.
Οπως λέει η Εφη Λυγκούρη, το Λύκειον υπήρχε από τα τέλη του 6ου π.Χ. αιώνα και ήταν βασικά ο χώρος έξω από τα τείχη όπου γινόταν η εκγύμναση των αθηναίων οπλιτών και ιππέων και όπου εκτελούσαν τα στρατιωτικά τους καθήκοντα οι αθηναίοι έφηβοι. Σύμφωνα μάλιστα με τον Ξενοφώντα και τον Αριστοφάνη επρόκειτο για μεγάλη έκταση, αφού εκεί γίνονταν στρατιωτικές ασκήσεις. Το Γυμνάσιο είχε ιδρυθεί στις παρυφές αυτής της περιοχής ενώ κοντά του, όπως συνηθιζόταν στην αρχαιότητα, ιδρύθηκε το 335 π.Χ. η φιλοσοφική σχολή του Αριστοτέλη. Απλές εγκαταστάσεις βέβαια, καθώς για τη μαθητεία δεν απαιτούνταν μεγαλειώδη κτίρια.

Αριστοτέλης, ένας κορυφαίος Ελληνας

Διασημότερη προσωπικότητα στην ιστορία της ανθρωπότητας κατά το ΜΙΤ, ο Αριστοτέλης υπήρξε ένας μεγάλος φιλόσοφος αλλά και εξίσου σπουδαίος παδαγωγός

Ο Αριστοτέλης υπήρξε ο κορυφαίος φιλόσοφος της αρχαιότητας, μαζί με τον Πλάτωνα, και συνάμα πανεπιστήμων, εφ’ όσον ήταν ιστοριοδίφης, κοινωνιολόγος και πρόδρομος της βιολογίας. Ηταν πολυμερής και μεθοδικός όσο κανείς άλλος. Η διδασκαλία του διαπερνούσε βαθύτατα τη δυτική φιλοσοφική και επιστημονική σκέψη μέχρι και την Επιστημονική Επανάσταση του 17ου αιώνα. Υπήρξε ο σημαντικότερος από τους διαλεκτικούς φιλοσόφους της αρχαιότητας.
Γεννήθηκε το 384 π.Χ. στα Στάγειρα της Χαλκιδικής και πέθανε το 322 π.Χ. στη Χαλκίδα. Πατέρας του ήταν ο Νικόμαχος, ο οποίος υπήρξε γιατρός του βασιλιά της Μακεδονίας Αμύντα του Β΄. Ο φίλος του πατέρα του Πρόξενος από τον Αταρνέα της μικρασιατικής Αιολίδας, που φρόντισε τον Αριστοτέλη σαν δικό του παιδί όταν ορφάνεψε, σε πολύ μικρή ηλικία, τον έστειλε στην Αθήνα σε ηλικία 17 ετών (367 π.Χ.), για να γίνει μαθητής του Πλάτωνα. Πράγματι ο Αριστοτέλης σπούδασε δίπλα του επί 20 χρόνια (367 – 347), μέχρι τη χρονιά δηλ. που πέθανε ο δάσκαλός του. Στο περιβάλλον της Ακαδημίας άφηνε κατάπληκτους όλους και τον ίδιο το δάσκαλό του, με την ευφυΐα και τη φιλοπονία του. Ο Πλάτωνας τον ονόμαζε “νουν της διατριβής” και το σπίτι του “οίκον αναγνώστου”.
Όταν το 347 π.Χ. πέθανε ο Πλάτωνας, προέκυψε θέμα διαδόχου στη διεύθυνση της σχολής. Επικρατέστεροι για το αξίωμα ήταν οι τρεις καλύτεροι μαθητές του, ο Αριστοτέλης, ο Ξενοκράτης και ο Σπεύσιππος. Οι δύο πρώτοι εγκατέλειψαν την Αθήνα και εγκαταστάθηκαν στην Άσσο, στα μικρασιατικά παράλια, απέναντι από τη Λέσβο. Την Άσσο κυβερνούσαν δύο πλατωνικοί φιλόσοφοι, ο Έραστος και ο Κορίσκος, στους οποίους την είχε χαρίσει ο ηγεμόνας του Αταρνέα και παλιός μαθητής του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, Ερμίας. Είχαν ιδρύσει εκεί μια φιλοσοφική σχολή, ως παράρτημα της Ακαδημίας.
Στην Άσσο ο Αριστοτέλης δίδαξε τρία χρόνια και μαζί με τους φίλους του κατόρθωσε ό,τι δεν μπόρεσε ο Πλάτωνας. Συνδέθηκαν στενά με τον Ερμία και τον επηρέασαν τόσο, ώστε η τυραννία του να καταστεί ηπιότερη και δικαιότερη. Το τέλος του τυράννου όμως ήταν τραγικό. Επειδή προέβλεπε την εκστρατεία των Μακεδόνων στην Ασία, συμμάχησε με το Φίλιππο. Γι’ αυτό τον συνέλαβαν οι Πέρσες και τον θανάτωσαν με μαρτυρικό σταυρικό θάνατο.
Το 345 π.Χ. ο Αριστοτέλης, ακολουθώντας τη συμβουλή του μαθητή του Θεόφραστου, πέρασε απέναντι στη Λέσβο και εγκαταστάθηκε στη Μυτιλήνη, όπου έμεινε και δίδαξε μέχρι το 342 π.Χ. Το 342 π.Χ. τον προσκάλεσε ο Φίλιππος στη Μακεδονία, για να αναλάβει τη διαπαιδαγώγηση του γιου του Αλέξανδρου, που ήταν τότε μόλις 13 χρονών. Ο Αριστοτέλης άρχισε με προθυμία το έργο της αγωγής του νεαρού διαδόχου. Φρόντισε να του μεταδώσει το πανελλήνιο πνεύμα και χρησιμοποίησε ως παιδευτικό όργανο τα ομηρικά έπη. Η εκπαίδευση του Αλέξανδρου γινόταν άλλοτε στην Πέλλα και άλλοτε στη Μίεζα μια κωμόπολη στους πρόποδες του βουνού πάνω στο οποίο είναι χτισμένη η σημερινή Νάουσα της Μακεδονίας.
Εμεινε στη μακεδονική αυλή έξι χρόνια. Όταν ο Αλέξανδρος συνέτριψε την αντίσταση των Θηβαίων, ο Αριστοτέλης πήγε στην Αθήνα (335 π.Χ.) και ίδρυσε δική του φιλοσοφική (περιπατητική) σχολή με τη βοήθεια του Θεόφραστου. Επειδή δεν επιτρεπόταν να αγοράσει γη, αφού ήταν μέτοικος, την αγορά έκανε εκείνος. Όταν μάλιστα έφυγε από την Αθήνα, τον όρισε διευθυντή της σχολής του.Προφανώς κοντά στο Λύ κειο, ο Θεόφραστος δημιούργησε τους περίφημους κήπους του.

Ο Αριστοτέλης σε πολλά συγγράμματά του ασχολήθηκε με τον αθλητισμό, κυρίως όμως στα “Φυσικά”, όπου περιέγραψε τη φυσική προετοιμασία των αθλητών σε κάθε αγώνισμα και τις μεθόδους προπόνησής τους. Διαχώρισε το ρόλο του γυμναστή από αυτόν του παιδοτρίβη και προσπάθησε να τροποποιήσει την εκπαίδευση των αθλητών που φοιτούσαν στο Λύκειο. Η αθλητική εκπαίδευση των νέων έπαιζε σημαίνοντα ρόλο στην προετοιμασία που δέχονταν για να υπηρετήσουν τη στρατιωτική τους θητεία.
Στα δεκατρία χρόνια που έμεινε ο Αριστοτέλης στην Αθήνα δημιούργησε το μεγαλύτερο μέρος του έργου του, που προκαλεί το θαυμασμό μας με τον όγκο και την ποιοτική του αξία.

Εικόνα

Το 323 π.Χ. με την είδηση του θανάτου του Μ. Αλεξάνδρου οι οπαδοί του αντιμακεδονικού κόμματος νόμισαν ότι βρήκαν την ευκαιρία να εκδικηθούν τους Μακεδόνες στο πρόσωπο του Αριστοτέλη. Το ιερατείο κατηγόρησε τον Αριστοτέλη για ασέβεια (“γραφή ασεβείας”). Επειδή κατάλαβε τα πραγματικά κίνητρα και τις αληθινές προθέσεις των μηνυτών του, έφυγε για τη Χαλκίδα, προτού γίνει η δίκη του (323 π.Χ.). Εκεί έμεινε, στο σπίτι που είχε από τη μητέρα του, μαζί με τη δεύτερη σύζυγό του την Ερπυλλίδα και με τα δύο του παιδιά, το Νικόμαχο και την Πυθιάδα.
Ο Αριστοτέλης απεβίωσε μεταξύ πρώτης και εικοστής δευτέρας Οκτωβρίου του έτους 322 π.Χ. στη Χαλκίδα από στομαχικό νόσημα, μέσα σε θλίψη και μελαγχολία. Το σώμα του μεταφέρθηκε στα Στάγειρα, όπου θάφτηκε με εξαιρετικές τιμές. Οι συμπολίτες του τον ανακήρυξαν “οικιστή” της πόλης και έχτισαν βωμό πάνω στον τάφο του. Στη μνήμη του καθιέρωσαν γιορτή, τα “Αριστοτέλεια”, και ονόμασαν έναν από τους μήνες “Αριστοτέλειο”. Η πλατεία όπου θάφτηκε ορίστηκε ως τόπος των συνεδρίων της βουλής.
Ο Αριστοτέλης δεν έδειξε ενδιαφέρον στη δημοσίευση των έργων του με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν σήμερα διαθέσιμα πολλά από αυτά. Ποτέ δε δημοσίευσε τα βιβλία του, εκτός από τους διαλόγους του. Oι Αλεξανδρινοί υπολόγιζαν ότι είχε γράψει περίπου 400 βιβλία. Από αυτά σώθηκε μόνο η “Αθηναίων Πολιτεία”, σ’ έναν πάπυρο που βρέθηκε στην Αίγυπτο. Τα σωζόμενα σήμερα έργα του αντιστοιχούν στη διδασκαλία του προς τους προχωρημένους μαθητές του. Αρκετά από τα βιβλία του έχουν υποστεί επεμβάσεις και επεξεργασίες και γενικά η κατάστασή τους δεν είναι καλή. Από το τεράστιο έργο του τελικά σώθηκαν 47 βιβλία και μερικά αποσπάσματα από τα άλλα. Δε θεωρούνται όμως όλα γνήσια.

Ο Αριστοτέλης είναι η διασημότερη προσωπικότητα στην ιστορία της ανθρωπότητας, σύμφωνα με την κατάταξη του Tεχνολογικού Iνστιτούτου της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), το οποίο συγκέντρωσε και ανέλυσε δεδομένα σχετικά με την ιστορία και τον πολιτισμό σε όλο τον πλανήτη από το 4.000 π.Χ. έως το 2010.

Η ανάλυση των δεδομένων έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος Pantheon, που λειτουργεί με την ευθύνη του Media Lab του ΜΙΤ. Ο δάσκαλός του Πλάτωνας βρίσκεται στη δεύτερη θέση αυτού του καταλόγου.

Φιλοσοφούσαν και πολεμούσαν

Οι γιοι των Αθηναίων εκπαιδεύονταν για την ειρήνη και για τον πόλεμο σε τρία μεγάλα γυμνάσια όπου μορφώνονταν, αθλούνταν και ασκούνταν στις πολεμικές τέχνες

Εικόνα

 

Φιλοκαλούσαν και φιλοσοφούσαν. Αγαπούσαν, δηλαδή, το ωραίο και ασχολούνταν με τη φιλοσοφία. Οι αρχαίοι Αθηναίοι, -οι άρρενες και μόνο- ξεκινούσαν την εκπαίδευση και στα δύο από νεαρή ηλικία. Είτε στο Λύκειο που βρισκόταν δίπλα στον Ιλισσό, είτε στην Ακαδήμεια, στον Κολωνό, σημερινή Ακαδημία Πλάτωνος από το όνομα του φιλοσόφου που την ίδρυσε. Είτε, τέλος, το Γυμνάσιο στο Κυνόσαργες, (Νέος Κόσμος σήμερα) όπου φοιτούσαν όσοι είχαν ένα γονέα Αθηναίο και έναν όχι. Ανάμεσα σε αυτούς, ήταν και ο ίδιος ο Θεμιστοκλής.

Η εκπαίδευσή τους, ήταν ένα σημαντικό βήμα προς την ενηλικίωσή τους και κατά ένα τμήμα της, τους ετοίμαζε να είναι και καλοί πολεμιστές για την πατρίδα, την οποία καλούνταν συχνά να προασπιστούν. Δεν ήταν δηλαδή, τα μεγάλα Γυμνάσια τουλάχιστον, μονάχα ιδρύματα μόρφωσης και άθλησης, αλλά κυρίως μέσω της δεύτερης, εκπαίδευαν και τους αυριανούς οπλίτες. Τους πολίτες που με τα όπλα τους υπερασπίζονταν την αρχαία Αθηναϊκή Δημοκρατία. Μέσα στα όπλα αυτά, περιλαμβανόταν βεβαίως και το μυαλό τους. Ετσι έχουμε άθληση σώματος, στρατιωτική εκπαίδευση και πνευματική εγκύμναση- ανάπτυξη με τη βοήθεια προσωπικοτήτων της εποχής. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως ο όρκος των Αθηναίων εφήβων ξεκινούσε «ου καταισχυνώ όπλα τα ιερά», δηλαδή δεν θα ντροπιάσω τα ιερά όπλα, τουτέστιν οι νεαροί ορκίζονταν και ως πολίτες και ως στρατιώτες.

 

Οι χώροι άθλησης στην αρχαία Ελλάδα ήταν κατά κανόνα υπαίθριοι. Μόλις από τον 5ο αι. π.Χ. αρχίζουν να διαμορφώνονται ειδικές εγκαταστάσεις φυσικής αγωγής, τα γυμνάσια, οι παλαίστρες, τα λουτρά και τα στάδια. Φαίνεται ότι αρχικά τα γυμνάσια αποτελούσαν χώρους αναψυχής με κήπους και φυσική βλάστηση. Ηδη από την εποχή του Πεισίστρατου λειτουργούσαν τα τρία μεγάλα Γυμνάσια της Αθήνας, απέκτησαν όμως περισσότερες κτηριακές εγκαταστάσεις κατά τους ύστερους κλασικούς χρόνους. Είχαν εγκατασταθεί εκτός των ορίων του άστεως σε περιοχές κατάφυτες.

Η Ακαδήμεια, που πήρε το όνομά της από το ιερό του τοπικού ήρωα Ακαδήμου, βρισκόταν στη σημερινή Ακαδημία Πλάτωνος στον λεγόμενο Έξω Κεραμεικό, δίπλα στην όχθη του ποταμού Κηφισού νοτίως του δήμου του Ιππίου Κολωνού. Την ένωνε με το αρχαίο νεκροταφείο του Κεραμεικού ένας διάσημος δρόμος μήκους 2,5 χιλιομέτρων, το «Δημόσιο Σήμα» κατά μήκος του οποίου η Αθήνα έθαβε τους επιφανείς νεκρούς της.

Εικόνα
Το μεγαλύτερο μέρος της Ακαδήμειας, βρίσκεται κάτω από την σύγχρονη πόλη, ενώ λιγοστά είναι τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα στην περιοχή του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου που μπορούν με βεβαιότητα να αποδοθούν στις αρχαίες εγκαταστάσεις. Η ταύτιση της περιοχής έγινε με την ανακάλυψη μιας λίθινης στήλης φέρει την επιγραφή «Ηόρος της Ακαδήμειας» (Ηόρος σημαίνει όριο). Στο β΄ τέταρτο του 5ου αι. π.Χ. έγιναν έργα βελτιωτικού χαρακτήρα (δενδροφύτευση του χώρου, κατασκευή πήλινου αγωγού για την διοχέτευση νερού από την Αγορά), ενδεικτικά της προσπάθειας του Κίμωνος για εξωραϊσμό της Αθήνας. Την Ακαδήμεια επέλεξε ο Πλάτων τον 4ο αι. π.Χ. για να στεγάσει την ομώνυμη φιλοσοφική σχολή του- γυμνάσιο.
Το γυμνάσιο έχει έλθει στο φως από τις ανασκαφές του Π. Αριστόφρονος και ταυτιστεί, ήδη από τις αρχές του 20ου αι.. Εξαιρετική θέση σε αυτό είχαν οι θεοί Ερμής και Ηρακλής ως «προεστώτες ο μεν του λόγου, ο δε της αλκής». Ηδη από τα αρχαϊκά χρόνια υπήρχε και τέμενος της Αθηνάς και εκεί καλλιεργούνταν οι ιερές ελιές (μορίαι), των οποίων το λάδι προσφερόταν στους νικητές των ολυμπιακών αγώνων. Από τον Διογένη Λαέρτιο γνωρίζομε ότι ο Πλάτων τάφηκε εκεί, μάλλον ΒΑ του γυμνασίου.
Το Λύκειο, στην σημερινή περιοχή Ρηγίλλης, ανάμεσα στη Λέσχη Αξιωματικών και το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο από τη μια και το Ωδείο Αθηνών από την άλλη αποκαλύφθηκε το 1996 από την Εφη Λυγκούρη. Παρ’ όλη τη φτωχή διατήρηση θεωρήθηκε πρώτης τάξης αρχαιολογική ανακάλυψη, γιατί η παλαίστρα του επέτρεπε την εν κατόψει αναπαράσταση του αρχαίου κτιρίου (παρόμοια υπάρχει στους Δελφούς, στη Δήλο και στην Ολυμπία) και θύμιζε την περίφημη Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών. Η παλαίστρα οικοδομήθηκε στα χρόνια του Λυκούργου (τέλη 4ου αι. π.Χ.) και διατηρήθηκε σε χρήση καθ’ όλη τη διάρκεια της αρχαιότητας. Καταστράφηκε από τον Σύλλα (86 π.Χ.) και επανοικοδομήθηκε χωρίς αλλαγή στο σχέδιό της. Εκείνη την εποχή τα αρχαία λουτρά αντικαταστάθηκαν από τα ρωμαϊκά που έχουν βρεθεί στον χώρο.
Στο αρχαίο Λύκειο υπήρχε άλσος με μεγάλα δέντρα. Τον σκιασμένο αυτό χώρο είχε διαλέξει ο Αριστοτέλης για να διδάσκει και η φιλοσοφική του σχολή, (των «περιπατητικών») φιλοξενούνταν εκεί. Λέγεται επίσης, ότι ο Σωκράτης στις ίδιες τοποθεσίες δίδασκε πριν από την κατασκευή του Λυκείου φυσικά (ο Σωκράτης έζησε τον 5ο αι. π.Χ.- υπάρχει πάντως και η εκδοχή ότι το Λύκειο είχε ιδρύσει ο Πεισίστρατος). Στον χώρο προϋπήρχε το ιερό του Απόλλωνος Λυκείου.
Η Ολγα Ζαχαριάδου, που έχει ανασκάψει την καρδιά της σημερινής πόλης, την πλατεία Συντάγματος, θεωρεί πως η ανακάλυψη αυτή «οριοθετεί τις ανατολικότερες παρυφές του γνωστού γυμνασίου. Γνωρίζουμε ότι το Λύκειο ήταν ένας αναπεπταμένος χώρος στα ανατολικά της πόλης, έξω από τα τείχη, κοντά στον Ιλισό και στις πηγές του Ηριδανού. Επομένως, μπορεί να υποστηριχθεί με αρκετή βεβαιότητα ότι τα νότια κράσπεδα του Εθνικού Κήπου και του Ζαππείου προβάλλουν ως οι πιθανότερες θέσεις του γνωστού γυμνασίου. Με αρχικό πυρήνα το ιερό του Λυκείου Απόλλωνα, αλλά και με τις υπόλοιπες εγκαταστάσεις που το πλαισίωσαν αργότερα, όπως οι στοές, ο δρόμος, οι βιβλιοθήκες, οι κήποι».

Το Κυνόσαργες ονομάστηκε έτσι λόγω της παράδοσης του άσπρου (άργος) σκυλιού που κατά τη διάρκεια θυσίας στον Ηρακλή άρπαξε τους μηρούς του θυσιαζόμενου ζώου. Οι Αθηναίοι, ύστερα από χρησμό που είχαν πάρει απ’ το Μαντείο των Δελφών, ίδρυσαν στο χώρο αυτό ένα ιερό προς τιμήν του Ηρακλή προκειμένου να εξιλεωθούν. Το ιερό αυτό ονομάστηκε Κυνόσαργες.
(Σύμφωνα με άλλη εκδοχή ο σκύλος καταδιωκόμενος έφτασε στο σημείο αυτό και εγκατέλειψε τους μηρούς του ζώου, άρα «κυνός άργος» είναι εκεί που σταμάτησε, βράδυνε ο σκύλος)
Τα αρχαιολογικά ευρήματα το τοποθετούν κατά μήκος του ποταμού Ιλισσού και δίπλα στον Άγιο Παντελεήμονα, κοντά στον Αρδηττό. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, κοντά στο Κυνόσαργες, στην αριστερή όχθη του Ιλισσού, είχε ταφεί ο ρήτορας Ισοκράτης.
Στο Γυμνάσιο του Κυνοσάργους φοιτούσαν νέοι που δεν ήταν και οι δύο γονείς τους γνήσιοι Αθηναίοι. Εκεί γυμναζόταν ο Θεμιστοκλής, γιατί η μητέρα του ήταν θρακικής ή καρικής καταγωγής.
Στο αρχαίο Κυνόσαργες δίδασκε ο φιλόσοφος Αντισθένης τo oποίος εκεί ιδρυσε την περίφημη φιλοσοφική σχολή των Κυνικών από το όνομα του γυμνασίου.

Κατά την ελληνιστική περίοδο, δύο άλλα γυμνάσια λειτούργησαν εντός των ορίων της πόλης των Αθηνών. Ένα εξ αυτών ήταν το Διογένειον, το οποίο τοποθετείται μάλλον στα ανατολικά της Αρχαίας Αγοράς, στην διασταύρωση των σημερινών οδών Ερεχθέως και Αδριανού, όπου βρέθηκαν σχετικές επιγραφές. Το δεύτερο, γνωστό ως Γυμνάσιον του Πτολεμαίου, ήταν χτισμένο στο περιβάλλον της Αγοράς, κοντά στην Οδό Παναθηναίων, νοτίως του Ωδείου του Αγρίππα των ρωμαϊκών χρόνων. Αυτά φαίνεται πως λειτουργούσαν περισσότερο ως σχολές- μορφωτικά ιδρύματα.

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s