Τα τείχη της Ακρόπολης πολιορκημένα από τη φθορά

Posted: 01/08/2014 in Uncategorized
Tags:

akrop-propylaiaΜοιάζουν πανίσχυρα, όμως δεν είναι. Ο μέγας εχθρός και μόνιμος πολιορκητής των μνημείων στην Ακρόπολη των Αθηνών, ο Χρόνος, έχει ρίξει τις βολές του και στα τείχη. Πριν από δυο χρόνια, μετά από μια δυνατή νεροποντή, διάφοροι λίθοι άρχισαν να ξεκολλάν από ένα σημείο των νότιων τειχών. Παρότι οι επιστήμονες που ασχολούνται με την συντήρηση και αναστήλωση των μνημείων καθόλου δεν ήθελαν να είχε φτάσει εκείνη η στιγμή, αναγκάστηκαν να δώσουν τη δέουσα προσοχή, όπως πάντοτε. Κι έτσι, ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα του Ιερού Βράχου βγήκε στο φως, διεκδικώντας λύση.

«Τον Φεβρουάριο του 2012, οι έντονες βροχοπτώσεις έκαναν εμφανή τα προβλήματα στο νότιο Τείχος της Ακρόπολης, μεταξύ 6ης και 7ης αντηρίδας, από όπου υπήρξε πτώση της εξωτερικής τοιχοποιίας. Ακολούθησε επείγουσα σύσκεψη και δόθηκαν οδηγίες, που οδήγησαν στη σημερινή μελέτη», δήλωσε χτες στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο η γενική γραμματέας του ΥΠΠΟΑ, Λίνα Μενδώνη. «Ήρθε ο καιρός και για το θέμα των Τειχών της Ακρόπολης, το οποίο οξύνεται κατά καιρούς λόγω των ομβρίων υδάτων», είπε ο πρόεδρος της Επιτροπής Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως Χαράλαμπος Μπούρας. Προς το παρόν, οι εγασίες περιορίζονται σε τμήμα του νότιου τείχους. Όμως, «το πολυτιμότερο μέρος των Τειχών είναι το βόρειο, όπου έχουν ενσωματωθεί αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη και είναι αυτό με το μεγαλύτερο πρόβλημα», επισήμανε, προσθέτοντας ότι η αντιμετώπισή του είναι ένα τεράστιο έργο, που θα πρέπει να προσεγγιστεί και να ιεραρχηθεί.
Μάλλον κανείς δεν θέλει να ξέρει τι θα βρεθεί αν και εφόσον το έργο αποκατάστασης των τειχών ξεκινήσει. Για την ώρα, φαίνεται ότι το πλέον απλό (σε πολλά εισαγωγικά βέβαια) είναι  το να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα στην περιορισμένη (και πάλι με πολλά εισαγωγικά) έκταση του νότιου τείχους. Το σημείο που κατέρρευσε αφορά κατασκευή- επισκευή κατά  την οθωμανική περίοδο, ενώ, όπως τονίστηκε, το νότιο τμήμα του Τείχους της Ακρόπολης δεν αντιμετωπίζει πουθενά αλλού πρόβλημα-. Κύριες αιτίες της πτώσης ήταν η έντονη υγρασία από τις βροχοπτώσεις, αλλά και από μια σοβαρή διαρροή που είχε σημειωθεί πριν το 1998 στο παλιό αποχετευτικό σύστημα του παλιού Μουσείου Ακρόπολης, το οποίο σήμερα βρίσκεται εκτός λειτουργίας.

Άλλοι παράγοντες που επιβάρυναν την κατάσταση ήταν η ώθηση των γαιών λόγω της κατασκευαστικής ιδιαιτερότητας του μνημείου και της αναλημματικής λειτουργίας του, οι συνεχείς επεμβάσεις, η φυσική φθορά του δομικού υλικού και η σεισμική δραστηριότητα. (Εν τω μεταξύ σύντροφοι, συνεχίστε να κρεμάτε πανό διαμαρτυρίας, και θα κλάψουμε όλοι μαζί…)

akrop-teixos1Η επέμβαση έχει δύο στόχους: την αντιμετώπιση της υγρασίας στο εσωτερικό της τοιχοποιίας και την αποκατάσταση της συνέχειας της εξωτερικής πλευράς του τείχους.

Η μελέτη αποκατάστασης του συγκεκριμένου τμήματος, που επαινέθηκε ομοφώνως από τα μέλη του ΚΑΣ, εκπονήθηκε από την Ανθή Χατζηπαπά, αρχιτέκτονα μηχανικό της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης (ΥΣΜΑ). Παρουσιάσθηκε με τη συμμετοχή της Βασιλικής Ελευθερίου και της Μαίρης Ιωαννίδου. Οι τρεις επιστήμονες από την Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως και ο πρόεδρος της ΕΣΜΑ παρουσίασαν συνοπτικά τα γενικά προβλήματα των τειχών, που φαίνονται να είναι πολύ μεγάλα. Το νότιο, το ανατολικό, και ίσως και άλλα μέρη, έχουν τσιμεντοκονιάματα από την συντήρηση που έκανε ο Μπαλάνος κατά τη δεκαετία του ’40 και πρέπει να αφαιρεθούν, επειδή δημιουργούν προβλήματα στους λίθους. Το βόρειο τμήμα, όπως και το νότιο, έχουν εντοιχισμένα μέλη αρχαϊκών ναών τα οποία πρέπει επειγόντως να συντηρηθούν. Αλλά όταν και αν φτάσουν εκεί οι αρχαιολόγοι και οι αρχιτέκτονες/ μηχανικοί θα πρέπει να αποφασίσουν αν θα προτείνουν αποξήλωση των μελών και μεταφορά τους αλλού ή όχι. Μια συζήτηση που μόνο για να γίνει, θα απαιτηθούν χρόνια, αν όχι δεκαετίες.

Προς το παρόν το υπουργείο βλέπει τα κονδύλια να λιγοστεύουν, καθώς το ένα μετά το άλλο τελειώνουν τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά πρωτόκολλα, και αναζητά επειγόντως μάζεμα των έργων, αλλά και προγραμματισμό για επόμενες επεμβάσεις που πρέπει να γίνουν. Περίπου, μύλος δηλαδή.

Τα τείχη με την περιγραφή των ειδικών

(Σημειώνεται ότι το πρώτο τείχος της Ακρόπολης ήταν το μυκηναϊκό)

akropoli-fwtografisi-660_0

Η οικοδόμηση των τειχών ήταν ένα από τα πρώτα έργα που εκτελέστηκαν στην Ακρόπολη στο πλαίσιο του εκτεταμένου οικοδομικού προγράμματος του 5ου αι. π.Χ. Ιδιαίτερα ισχυροί αναλημματικοί τοίχοι ανεγέρθηκαν περιμετρικά, γύρω από το κατεστραμμένο μυκηναϊκό τείχος, σε μήκος 740 μέτρων, για να συγκρατήσουν βαριές επιχώσεις, ώστε να δημιουργηθούν νέα ανυψωμένα εδάφη για την ανοικοδόμηση των ιερών. Ο χώρος της Ακρόπολης επεκτάθηκε ενώ η ακανόνιστη επιφάνεια του βράχου διαμορφώθηκε σε άνδηρα, φθάνοντας σε έκταση τα 29.000μ2.

 

Το βόρειο τείχοςμε τη χαρακτηριστική πολύπτυχη επιφάνειά του, ευρύτατα γνωστό ως «θεμιστόκλειο», ήταν ένα από τα πρώτα έργα που εκτελέστηκαν μετά τους Περσικούς πολέμους. Αρχιτεκτονικά μέλη από τα κατεστραμένα ιερά χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό για την κατασκευή του: μάρμαρα της κρηπίδας του κατεστραμμένου προ-Παρθενώνα, 26 μαρμάρινοι ημιτελείς αρράβδωτοι σπόνδυλοι, πώρινα κιονόκρανα του «αρχαίου ναού», μέλη του θριγκού (επιστύλια, τρίγλυφα, μετόπες και γείσα) σε συνεχή σειρά ως επίστεψη του τείχους. Σήμερα, διατηρείται η αρχαία κατασκευή στο μεγαλύτερο μέρος της και μόνο τμηματικά έχει συμπληρωθεί με αργολιθοδομές, κατά τις νεώτερες επισκευές.

 

Το νότιο τείχος, γνωστό ως «κιμώνειο», κτίσθηκε μετά την νίκη στη ναυμαχία του Ευρυμέδοντα (466 π.Χ). Κοιτάζοντας την εξωτερική επιφάνειά του σήμερα με δυσκολία διακρίνει κανείς την αυθεντική μνημειακή κατασκευή, καθώς στην όψη του κυριαρχούν οι ακανόνιστες σύμμεικτες λιθοδομές, αποτελούμενες από μάρμαρα και μικρές πέτρες, προϊόν νεώτερων επισκευών. Παρόλη την εξωτερική αλλοίωση, ο πυρήνας του τείχους παραμένει αυτούσιος και το περίγραμμά του επιτρέπει να διαφανεί η γενική εικόνα της αρχαίας μορφής του. Το νότιο τείχος είναι κατασκευασμένο σε όλο του το πλάτος από μεγάλους ορθογώνιους πωρόλιθους λατομείου, σε οριζόντιες στρώσεις κατά το ισόδομο σύστημα, σε συνδυασμό με αναχρησιμοποιημένο οικοδομικό υλικό.

 

Το ανατολικό τείχος είναι στο μεγαλύτερο μέρος του ανακατασκευασμένο στα νεώτερα χρόνια, μετά την κατάρρευση του, πιθανότατα από μεγάλο σεισμό τον 18ο αι.

 

Στη μακρόχρονη ταραχώδη ιστορία της Ακρόπολης, τα τείχη επισκευάστηκαν επανειλημμένως. Στo πλαίσιo μεσαιωνικών επισκευών κατασκευάστηκαν δύο υψηλοί πύργοι στην νότια και στην ανατολική πλευρά. Ο τελευταίος είναι ευρύτερα γνωστός ως Belvedere. Στην ίδια εποχή ανάγονται μια σειρά αντηρίδες που προστέθηκαν στην ανατολική και νότια περιοχή του τείχους.

 

Τον 19ο αιώνα, κατά το πρώτο πρόγραμμα αποκατάστασης των μνημείων της Ακρόπολης, απομακρύνθηκαν οι περισσότερες πρόσθετες οχυρώσεις, κατεδαφίστηκαν οι επάλξεις και στην άνω απόληξη του τείχους κατασκευάστηκε στηθαίο. Από το 1899 έως το 1940 εκτελέστηκαν στερεωτικές εργασίες από τον Ν. Μπαλάνο.

http://www.ysma.gr/%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CF%84%CE%B5%CE%AF%CF%87%CE%B7

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s