Μια αρχαία κοπέλα με φλάουτο και άλλα 300 νεολιθικά ειδώλια

Posted: 01/07/2014 in Uncategorized

avlitris-ninas

Αναπαραστάσεις της Μητέρας-Θεάς, παιχνίδια, συμβολικά αντικείμενα επικοινωνίας ή πειραματισμοί νεολιθικών ανθρώπων στην προσπάθειά τους να εξερευνήσουν το ανθρώπινο σώμα; Το θέμα παραμένει ανοιχτό για τους αρχαιολόγους που μελετούν τα 300 και πλέον πήλινα ειδώλια τα οποία βρέθηκαν στη νεολιθική θέση Κουτρουλού Μαγούλα της Φθιώτιδας, αριθμός ιδιαίτερα σημαντικός και από τους μεγαλύτερους της περιόδου στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Το πλέον εντυπωσιακό από αυτά, όπως μας λέει η ανασκαφέας δρ Νίνα Κυπαρίσση- Αποστολίκα, είναι το ειδώλιο μιας αυλητρίδας, μιας γυναίκας δηλαδή, που παίζει αυλό.

Πρόκειται για κάτι σπάνιο, σαφώς αρχαιότερο από τον διάσημο «αυλητή» των Κυκλάδων, καθώς η Κουτρουλού Μαγούλα κατοικήθηκε στη Μέση Νεολιθική Περίοδο (περίπου 5800-5300 π.Χ.) Τα ειδώλια έχουν μέγεθος που ποικίλλει, από 3 ως 12 εκατοστά σε μήκος. Κατασκευάζονταν με πολλούς τρόπους. Ενας πολύ συνηθισμένος είναι αυτός του κεντρικού πήλινου πυρήνα, γύρω από τον οποίο πρόσθεταν άλλα κομμάτια πηλού για να δημιουργήσουν τα μέλη του σώματος. Βρέθηκαν σε διάφορα σημεία των περίπου 40 στρεμμάτων που καταλαμβάνει η νεολιθική θέση -μια από τις μεγαλύτερες της περιόδου που έχει εντοπιστεί-, ακόμα και σε θεμέλια σπιτιών, η δε ποικιλία των μορφών τους δίνει περιθώρια για πολλές ερμηνείες, καθώς συχνά δεν δηλώνεται το φύλο ενώ αρκετά έχουν σχήμα ανθρώπου πουλιού, που κάποιες φορές καταλήγει σε τετράποδη βάση. Αλλα έχουν τριγωνικό σώμα, που στηρίζει ένα μεγάλο κεφάλι.

Οι αρχαιολόγοι συντηρούν, καταγράφουν και μελετούν το υλικό τους, προσπαθώντας να καταλήξουν σε συμπεράσματα. Το υλικό προέρχεται από ανασκαφή του 2012, καθώς, όπως λέει η ανασκαφέας, το 2013 δεν έγινε έρευνα. Παρόλα αυτά, τα ευρήματα περιλήφθηκαν στα τοπ- 10 της χρονιάς που πέρασε από τους συντάκτες του βρετανικού περιοδικού Heritage Daily. Ισως επειδή ο συνεργάτης της κ. Κυπαρίσση, Γιάννης Χαμηλάκης, διδάσκει σε βρετανικό πανεπιστήμιο.

Μια πρώτη ερμηνεία για τον οικισμό είναι ότι οι κάτοικοί του χρησιμοποιούσαν κυρίως τους ανοιχτούς χώρους. Δεν είναι λίγα τα ευρήματα- ανάμεσά τους και ειδώλια- που εντοπίσθηκαν σε αυλές σπιτιών, όπου προφανώς περνούσαν τις ώρες τους οι άνθρωπο, προστατευμένοι από πρόχειρα στέγαστρα, όπως λέει η κ. Κυπαρίσση.

koutroulou

Η θέση από μερικές εκατοντάδες ανθρώπων, που έχτισαν προσεγμένα σπίτια από πέτρα και πλιθιά, με πέτρινα υποστρώματα δαπέδων. Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε και αργότερα, την Εποχή του Χαλκού και τα Μεσαιωνικά Χρόνια. «Είναι ιδιαίτερα σημαντικός χώρος, τόσο για την έκτασή του στη Νεολιθική που είναι ιδιαίτερα μεγάλη –οι περισσότερες μαγούλες της ίδιας εποχής δεν ξεπερνούν τα 20 στρέμματα–, όσο και για τα νεολιθικά κτίρια, που είναι ιδιαίτερα επιμελημένα, με εντυπωσιακή διατήρηση. Εχουμε εντοπίσει τοίχους από πέτρες που σώζονται σε σχετικά μεγάλο ύψος και όχι απλώς λίθινα θεμέλια όπως συναντούμε συνήθως», επισημαίνει ο καθηγητής Γιάννης Χαμηλάκης.

Οι κάτοικοι είχαν διαμορφώσει το χώρο σε άνδηρα και φαίνεται, πως είχαν κατασκευάσει μια σειρά από κυκλικούς τάφρους που περιέβαλαν τον οικισμό. Ενα έργο δηλαδή που, όπως λέει η κυρία Κυπαρίσση θα πρέπει να απαιτούσε την συντονισμένη, συλλογική προσπάθεια ενός σημαντικού αριθμού ατόμων. Μπορεί λοιπόν να μην υπάρχουν μαρτυρίες για την ύπαρξη μιας κεντρικής εξουσίας στο χώρο κατά τη Μέση Νεολιθική Εποχή είναι βέβαιο όμως, ότι αρκετοί άνθρωποι μπορούσαν να συνεργαστούν και να δουλέψουν συλλογικά για την κατασκευή κοινoτικών και ίσως κοινωνικά ωφέλιμων έργων.

Τα ευρήματα της Κουτρουλού Μαγούλας είναι στη δέκατη θέση του καταλόγου Στην 1η θέση είναι η ταύτιση των λειψάνων του Βασιλιά Ριχάρδου Γ’ από το Πανεπιστήμιο του Λέστερ. Στη δεύτερη,  ένα ρωμαϊκό γλυπτό εξαιρετικής διατήρησης, που εντοπίστηκε στο Σίτι του Λονδίνου. Στην 3η θέση, ο αποθηκευτικός χώρος που ανασκάφτηκε στα ερείπια παλατιού της χαναανιτικής πόλης Τελ Κάμπρι, (1700 π.Χ.) με 2.000 λίτρα δυνατού γλυκού κρασιού. Στην 4η θέση είναι ένα μεσολιθικό μνημείο στο Νόρτον του Χερτφορντσάιντ. Στην 5η, ρωμαϊκό ανάκτορο στο όρος Σιών της Ιερουσαλήμ. Στην 6η,  ο τάφος ενός γιατρού που έζησε στην Αίγυπτο πριν από 4.000 χρόνια. Στην 7η θέση βρίσκονται τα υπολείμματα δύο μεγάλων νεκρικών αιθουσών, που κατασκευάστηκαν μεταξύ 4000 και 3600 π.Χ., στη Βρετανία. Στην 8η θέση, ένα νεκροταφείο με μαζικές ταφές από τα θύματα της επιδημίας πανώλης που έπληξε το Λονδίνο τον 14ο αιώνα. Στην 9η θέση είναι το πολύχρωμο ψηφιδωτό, ηλικίας 1.500 ετών, που βρέθηκε στο κιμπούτς Μπετ Κάμα στο Ισραήλ.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s